Kaflar
5.) 7. ágúst

Kæra systir,
Það hefur svolítið skrítið gerst og ég verð að skrifa það niður. Það er enginn hér í augnablikinu sem gæti komið bréfi til Englands svo við munum áreiðanlega hittast í eigin persónu áður en bréfið berst þér. En ég verð samt að skrifa þér hvað hefur gerst. Síðastliðinn mánudag lentum við mikilli hættu . Við vorum umkringdir ís á allar hliðar og þoka byrgði okkur sýn. Við óttuðumst að sigla á fljótandi ísjaka sem mundi sökkva skipinu. Þess vegna drápum við á vélunum en svo leystist þokan upp um klukkan tvö. Þá sáum við að við vorum fastir í ísbreiðu allan hringinn. Það er óhætt að segja að þá hafi farið um alla í hópnum. En skyndilega sáum við einkennilega sjón. Við sáum sleða úti á ísbreiðunni. Hann var u.þ.b. hálfan kílómetra í burtu. Sleðinn var dreginn af hundum og á sleðanum var eitthvað sem líktist manni nema hvað hann var risavaxinn. Við fylgdumst með sleðanum þangað til hann hvarf okkur sjónum í fjarska. Hvaðan hafði hann komið? Við vissum jú að við vorum hundruð kílómetra frá landi.
Nokkrum klukkustundum síðar fór ísinn sem lokaði skipið af að brotna en þá var orðið mjög framorðið, svo við ákváðum að hafast þar við fram að næsta morgni. Þegar ég steig út á dekkið morguninn eftir sá ég nokkra í áhöfninni halla sér út yfir borðstokkinn. Þeir virtust vera að tala við einhvern fyrir neðan. Ég steig upp að lunningunni til að athuga hvað það var. Á fljótandi ísjaka sá ég hundasleða sem líktist sleðanum sem við sáum daginn áður. En það var bara einn hundur á lífi ásamt einum manni.
Ég hefði haldið að þetta væri inúíti verandi komnir svona norðarlega en þessi maður var greinilega Evrópubúi. Skipstjórinn var að ræða við manninn. Þegar hann sá mig sagði hann: „Hér er leiðangurstjórinn. Hann lætur þig ekki verða úti hér á ísnum.“ Ég leit á manninn sem virtist vera mjög þreyttur og kaldur. Ég sagði honum að það væri okkur ánægja að taka hann með okkur. Og ég verð að segja að mér þótti svar hans hálf einkennilegt því hann sagði eins og hann hefði eitthvert val: „Áður en ég kem um borð verð ég að vita á hvaða leið þið eruð.“
Ég trúði ekki mínum eigin eyrum. Hér var þessi vesalings maður nærri dauða en lífi úti á ísköldum rúmsjó langt frá allri byggð en þrátt fyrir það vildi hann vita hvert við værum að fara áður en hann leyfði mér að bjarga sér. Ég útskýrði fyrir honum að við værum á leiðinni á Norðurpólinn. Brún hans léttist við það svar og þá samþykkti hann að koma um borð. Þú hefðir átt að sjá hann. Hann var magur eins og tannstöngull og leit út fyrir að hafa gengið í gegnum hinar verstu mannraunir. Ég hef aldrei séð neinn í jafn slæmu ásigkomulagi. Við gerðum það sem við gátum fyrir hann. Við létum hann drekka og nudduðum varlega lífi í útlimi hans. Eftir nokkurn tíma tókst okkur að koma ofan í hann ofurlítilli súpu. Það liðu tveir dagar áður en hann gat hreinlega talað. Hann virtist vera mjög niðurdreginn og horfði jafnan út á hafið eins og með eftirvæntingu. Við undruðumst allir veru hans þarna og áhöfnin spurði hann stöðugt hvað hann hefði verið að gera þarna úti á ísnum. Hvað hefði fengið hann til að leggja sig í þessa hættu. Ég bað mennina að leyfa honum að jafna sig og gefa honum tíma. Hann myndi eflaust tala við okkur þegar hann væri tilbúinn. Það var svo eftir tvo daga að hann gaf einhverja skýringu. „Ég er að leita manns sem er á flótta undan mér,“ sagði hann. „Þessi maður sem þú talar um var hann á hundasleða eins og þú?“ spurði þá skipstjórinn. „Já.“ „Þá held ég að við höfum orðið hans varir, því í gær sáum við mann á sleða svipuðum þínum. Hann var á ferð yfir ísinn.“ Við þetta svar vaknaði maðurinn til lífsins. Hann spurði okkur í hvaða átt maðurinn hefði stefnt; hve langt síðan þetta hefði verið; hvernig hann hefði litið út og þar frameftir götunum. Seinna þegar við vorum tveir einir sagði hann: „Ég veit að það er margt sem þér leikur forvitni á að vita um mig og ég þakka þér nærgætnina að spyrja ekki.“ „Þínir hagir koma mér ekkert við þannig séð,“ svaraði ég, „og svo hefurðu verið veikur. Ég vildi ekki auka á áhyggjur þína með óþarfa spurningum.“ Maðurinn spurði mig þá hvort ég héldi að ísinn hefði brotnað undir hinum manninum sem við sáum álengdar. Ég sagðist ekkert geta sagt víst um það. Það hefði þó ekki hlýnað að marki fyrr en seint kvöldið áður og hann þá hugsanlega verið kominn á betri stað. Eftir þetta breyttist hegðun hans til muna. Hann stóð löngum stundum úti á þilfari og rýndi út á ísbreiðuna. Hann virtist vera að líta eftir því hvort hann sæi manninn á sleðanum. Ég sagði honum að hann væri ekki orðinn nógu heill til að dvelja á þilfarinu svo langan tíma en hann þráaðist við. Hann fékkst loks til að fara inn þegar ég hafði lofað að hafa mann stöðugt á vaktinni og að það yrði kallað í hann strax og eitthvað óvenjulegt sæist. Og ég hef staðið við það.
Nú er þessi ókunni maður óðum að ná fyrri styrk en hann er alltaf jafn þögull og ómannblendinn nema hvað hann talar við mig. Þetta er ljúfur maður og mér finnst hann mjög áhugaverður. Mér finnst gott að vera nærri honum. Kannski þetta sé vinurinn sem ég hef lengi óskað mér.
Ég hefði haldið að þetta væri inúíti verandi komnir svona norðarlega en þessi maður var greinilega Evrópubúi. Skipstjórinn var að ræða við manninn. Þegar hann sá mig sagði hann: „Hér er leiðangurstjórinn. Hann lætur þig ekki verða úti hér á ísnum.“ Ég leit á manninn sem virtist vera mjög þreyttur og kaldur. Ég sagði honum að það væri okkur ánægja að taka hann með okkur. Og ég verð að segja að mér þótti svar hans hálf einkennilegt því hann sagði eins og hann hefði eitthvert val: „Áður en ég kem um borð verð ég að vita á hvaða leið þið eruð.“
Ég trúði ekki mínum eigin eyrum. Hér var þessi vesalings maður nærri dauða en lífi úti á ísköldum rúmsjó langt frá allri byggð en þrátt fyrir það vildi hann vita hvert við værum að fara áður en hann leyfði mér að bjarga sér. Ég útskýrði fyrir honum að við værum á leiðinni á Norðurpólinn. Brún hans léttist við það svar og þá samþykkti hann að koma um borð. Þú hefðir átt að sjá hann. Hann var magur eins og tannstöngull og leit út fyrir að hafa gengið í gegnum hinar verstu mannraunir. Ég hef aldrei séð neinn í jafn slæmu ásigkomulagi. Við gerðum það sem við gátum fyrir hann. Við létum hann drekka og nudduðum varlega lífi í útlimi hans. Eftir nokkurn tíma tókst okkur að koma ofan í hann ofurlítilli súpu. Það liðu tveir dagar áður en hann gat hreinlega talað. Hann virtist vera mjög niðurdreginn og horfði jafnan út á hafið eins og með eftirvæntingu. Við undruðumst allir veru hans þarna og áhöfnin spurði hann stöðugt hvað hann hefði verið að gera þarna úti á ísnum. Hvað hefði fengið hann til að leggja sig í þessa hættu. Ég bað mennina að leyfa honum að jafna sig og gefa honum tíma. Hann myndi eflaust tala við okkur þegar hann væri tilbúinn. Það var svo eftir tvo daga að hann gaf einhverja skýringu. „Ég er að leita manns sem er á flótta undan mér,“ sagði hann. „Þessi maður sem þú talar um var hann á hundasleða eins og þú?“ spurði þá skipstjórinn. „Já.“ „Þá held ég að við höfum orðið hans varir, því í gær sáum við mann á sleða svipuðum þínum. Hann var á ferð yfir ísinn.“ Við þetta svar vaknaði maðurinn til lífsins. Hann spurði okkur í hvaða átt maðurinn hefði stefnt; hve langt síðan þetta hefði verið; hvernig hann hefði litið út og þar frameftir götunum. Seinna þegar við vorum tveir einir sagði hann: „Ég veit að það er margt sem þér leikur forvitni á að vita um mig og ég þakka þér nærgætnina að spyrja ekki.“ „Þínir hagir koma mér ekkert við þannig séð,“ svaraði ég, „og svo hefurðu verið veikur. Ég vildi ekki auka á áhyggjur þína með óþarfa spurningum.“ Maðurinn spurði mig þá hvort ég héldi að ísinn hefði brotnað undir hinum manninum sem við sáum álengdar. Ég sagðist ekkert geta sagt víst um það. Það hefði þó ekki hlýnað að marki fyrr en seint kvöldið áður og hann þá hugsanlega verið kominn á betri stað. Eftir þetta breyttist hegðun hans til muna. Hann stóð löngum stundum úti á þilfari og rýndi út á ísbreiðuna. Hann virtist vera að líta eftir því hvort hann sæi manninn á sleðanum. Ég sagði honum að hann væri ekki orðinn nógu heill til að dvelja á þilfarinu svo langan tíma en hann þráaðist við. Hann fékkst loks til að fara inn þegar ég hafði lofað að hafa mann stöðugt á vaktinni og að það yrði kallað í hann strax og eitthvað óvenjulegt sæist. Og ég hef staðið við það.
Nú er þessi ókunni maður óðum að ná fyrri styrk en hann er alltaf jafn þögull og ómannblendinn nema hvað hann talar við mig. Þetta er ljúfur maður og mér finnst hann mjög áhugaverður. Mér finnst gott að vera nærri honum. Kannski þetta sé vinurinn sem ég hef lengi óskað mér.
Þinn bróðir R. Walton