Kaflar

1986: Tsjernobylslysið

Hugmyndin um rafmagn varð til um miðja 18. öld. Rafmagn þróaðist í þann orkugjafa og nauðsynjavöru sem það er í dag. Í nútímasamfélagi er rafmagn eitthvað sem fæstir geta hugsað sér að vera án. En það þarf orku til að búa til rafmagn og ein leiðin til að búa til rafmagn er með kjarnorkuverum.
Fyrsta kjarnorkuverið sem framleiddi nægilegt rafmagn fyrir almenna notkun var í borginni Obninsk í Sovétríkjunum um 110 kílómetrum frá Moskvu. Það var árið 1954. Árið 2022 voru slík kjarnorkuver í heiminum 439 talsins, langflest í Bandaríkjunum.
En kjarnorkuverum fylgir hætta eins og kom í ljós í Tsjernóbyl kjarnorkuverinu í Úkraínu 1986. Þegar verið var að prófa kjarnaofn þar sprakk hann og það kviknaði í verinu. Það tók hálfan mánuð að slökkva eldana. Geislavirkt efni slapp út í andrúmsloftið og barst með veðri og vindum víða og olli miklum skaða einkum á nærliggjandi svæðum. Það varð að rýma borgina Pripyat en þar bjuggu 130.000 manns og enn fær enginn að búa þar. Margir létust af völdum slyssins og þá misstu bændur víða alla uppskeru sína svo eitthvað sé nefnt. Enn í dag er fólk að berjast við afleiðingarnar.

Gagnvirk æfing (fjölvalsspurningar)

Ert þú tilbúin(n)?

Spurningar

1. Hvenær varð hugmyndin um rafmagn fyrst til?

2. Hvar var fyrsta kjarnorkuverið sem framleiddi rafmagn fyrir almenna notkun?

3. Hvenær var fyrst farið að framleiða rafmagn fyrir almenna notkun í kjarnorkuveri?

4. Hvað voru mörg kjarnorkuver sem framleiddu rafmagn í heiminum árið 2022?

5. Hvað gerðist í Tsjernobyl árið 1986?