10. Hólmgangan á Þingvöllum. Vonbrigði Gunnlaugs

Eftir jólin var haldin brúðkaupsveisla á bænum Skáney í Reykholtsdal. Brúðurin þar var Húngerður, hálfsystir Helgu fögru, og þangað var þeim Helgu og Hrafni auðvitað boðið en einnig Illuga og sonum hans. Gunnlaugur sagðist ekki vilja fara en faðir hans hvatti hann til þess og bað hann að láta sem ekkert væri. Í veislunni renndi Helga oft augum til Gunnlaugs – og vitnað er í málsháttinn „eigi leyna augu ef ann kona manni“. Gunnlaugur var skrautlega klæddur og þótti hann bera af öðrum mönnum. Veislan var daufleg.

En þegar menn fóru að tygja sig til brottfarar gekk Gunnlaugur á tal við Helgu og þau töluðu lengi saman. Gunnlaugur kvað tvær vísur þar sem hann lýsti ástarsorg sinni. Hann gaf Helgu síðan skikkjuna sem Aðalráður Englandskonungur hafði gefið honum. Eftir það tók hann hest og reið þangað sem Hrafn stóð og varð Hrafn að hopa undan, en Gunnlaugur mælti við hann ögrandi orð. Hrafn kvað vísu og sagði að þeir ættu ekki að deila um eina konu enda væru margar konur „fyrir sunnan haf“. Gunnlaugur kvað þá vísu og sagði að Helga hefði verið gefin Hrafni til fjár og að Aðalráður konungur hefði tafið för hans til Íslands.

Eftir fund Gunnlaugs og Helgu kólnaði enn samband þeirra Helgu og Hrafns.

Sumarið eftir fór Gunnlaugur til alþingis og bauð Hrafni hólmgöngu í Öxarárhólmi. Þeir mættu til leiks og skiptust á vísum. Við fyrsta högg Hrafns brotnaði sverð hans og kom blóðrefillinn í kinn Gunnlaugi svo að blæddi úr. Þá var gengið á milli. Báðir töldu sig hafa sigrað. Hrafn hafði að vísu sært Gunnlaug en var jafnframt orðinn vopnlaus. Gunnlaugur var hinn reiðasti yfir því að fá sér ekki dæmdan sigur og álasaði föður sínum og sagðist vilja mæta Hrafni í einvígi öðru sinni þar sem Illugi væri víðs fjarri. Daginn eftir voru sett lög á alþingi sem bönnuðu hólmgöngur á Íslandi.

sögnin að unna (elska) er ann í nútíð: ég ann þér_;_ svokölluð núþáleg sögn; þt.: ég unni; beygsit eins og kunna
gefa konu til fjár: gifta konu vel stæðum manni
blóðrefill: fremsti hluti sverðsins

Gagnvirk æfing (fjölvalsspurningar)

Ert þú tilbúin(n)?

Spurningar

1. Hvar hittust þau Gunnlaugur og Helga eftir að Gunnlaugur kom heim?
2. Hvað hét hálfsystir Helgu og hvor þeirra var eldri? (Hugsanlega þarftu að fletta upp í fyrsta kaflanum til að vera viss.)
3. Hver er merking málsháttarins „eigi leyna augu ef ann kona manni“?
4. Gunnlaugur orti vísur til Helgu. En hvaða gjöf færði hann henni þegar þau höfðu talast við á Skáney?
5. Hvaða „hughreystandi“ orð mælti Hrafn til Gunnlaugs á Skáney?
6. Hvað er að segja um sigurmöguleika Gunnlaugs eftir að hann særðist í einvíginu og hólmgangan hafði verið stöðvuð?
7. Hvers vegna reiddist Gunnlaugur föður sínum?
8. Hvernig stóð á því að ekki var hægt að endurtaka hólmgönguna á Þingvöllum árið eftir að þeir Hrafn og Gunnlaugur börðust þar?