Kaflar

1956: Uppreisn í Ungverjalandi

Ungverjaland hafði frá árinu 1949 verið eins flokks kommúnistaríki í anda Sovétríkjanna. Stýrði harðlínukommúnistinn Matyas Rakosi landinu með harðri hendi og dyggum stuðningi Sovétmanna. Efnahagur landsins var mjög erfiður og mikil fátækt meðal almennings. Þegar Jósef Stalín dó árið 1953 sáu þeir sem vildu aukið frelsi sér leik á borði og hófu mótmæli.
Í fyrstu voru mótmælin friðsamleg en upp úr sauð árið 1956 þegar íbúar í höfuðborginni Búdapest gerðu uppreisn og náðu tímabundnum völdum í borginni. Sovétmenn sendu öflugt herlið inn í Búdapest og kom til mikilla átaka.
Þá var nýrri stjórn komið á laggirnar og fór fyrir henni Imre Nagy sem þrátt fyrir að vera kommúnisti var mun frjálslyndari en forveri hans hafði verið. Nagy lofaði umbótum og auknu frelsi. Þá drógu Sovétmenn her sinn til baka.
Þann 1. nóvember ákvað svo ný stjórn Nagys að segja sig frá Sovétríkjunum og koma á lýðveldi. Sovétmenn sættu sig ekki við það og réðust aftur inn landið og komu á nýrri stjórn undir forsæti Janos Kadar.
Í kjölfarið flýðu yfir 200.000 manns landið yfir til Austurríkis en auk þess höfðu þúsundir Ungverja látið lífið í átökunum.

Gagnvirk æfing (fjölvalsspurningar)

Ert þú tilbúin(n)?

Spurningar

1. Hvenær varð Ungverjaland eins flokks kommúnistaríki?
2. Hver tók við stjórn landsins árið 1949?
3. Hvernig var efnahagsástandið í Ungverjalandi á þessum tíma?
4. Með hjálp hverra voru mótmælin 1956 brotin á bak aftur?
5. Hver tók við stjórn landsins árið 1956?
6. Hvað ákvað Imre Nagy að gera 1. nóvember 1956 ?
7. Hvernig brugðust Sovétmenn við ákvörðun Nagys?